طنزپرداز علیه مخاطب

کرگدن2

گفت و گو با ابوالفضل زرویی
درباره رواج ابتذال در شب های شعر طنز
زمانی که هیچ کس حتی تصور جمع شدن یک عده شاعر طنزپرداز در کنار هم و سالم برگشتن از آن جمع را نداشت ابوالفضل زرویی نصرآباد طرح برگزاری اولین شب شعر طنز با عنوان «در حلقه رندان» را به حجت الاسلام محمد علی زم ،مدیر وقت حوزه هنری، ارائه داد.بعد از برگزاری این شب شعر طنز بود که تازه مسئولان ، مردم و طنزپردازان دانستند که برگزار کردن شب شعر طنز آنچنان هم خطرناک نیست و خنده ای که از طنز حاصل می شود نه تنها باعث زخمی و مجروح شدن کسی نمی شود بلکه آنچنان که از قدیم گفته اند، بر هر درد بی درمانی دواست.در ادامه گفت و گوی شماره قبل با زرویی نصرآبا، درباره افزایش این شب شعر های طنز در گوشه و کنار شهر تهران گپ زدیم.
نظر شما درباره افزایش بی رویه شب شعرهای طنز چیست؟
اول اینکه هر چیزی باید مطابق نیاز مخاطب عرضه شود و وقتی مخاطب به این مرحله برسد که بگوید می توانم این را انتخاب کنم یا نه، یعنی عرضه از حد گذشته است؛ در نتیجه به آن محصول مبتذل می گویند. مثلا زمانی از تلویزیون کشور ما سریالی به نام «سال های دور از خانه» پخش می شد و اگر به خاطر داشته باشید زمان پخش این سریال شهر تعطیل می شد، چرا که همه می خواستند قبل از ساعت ۱۰ به تلویزیون برسند تا ماجراهای اوشین و ریوزو و خانواده تاناکورا را تماشا کنند، حتی این سریال در آن دوره به قدری محبوب شده بود که پشت ماشین ها می نوشتند :« سالهای دور از آب» و همین حالا هم «اوشین» را همه می شناسند، در حالی که در طول ۱۰ سال گذشته بالای پنجاه تا صد سریال های کره ای و چینی بسیار پیشرفته تر و پر ملات تر از آن سریال تولید شده اند و در شبکه های داخلی یا خارجی عرضه شده است، حتی وضع به گونه ای شده که سریالی را «فارسی وان» پخش می کند و بعد از آن شبکه GEM همان سریال را روی آنتن می فرستد و مدتی بعد فارسی وان برای سومین بار همان سریال را باز پخش می کند. در چنین شرایطی کسانی که مخاطب اینچنین سریال هایی هستند دیگر غصه این را نمی خورند که فلان سریال را ندیدند، چرا که فردای همان روز تکرار آن پخش می شود و اگر مخاطبان باز هم نتوانستند آن را ببینند شبکه ای دیگر آن سریال را باز پخش می کند در نهایت اگر باز هم کسی موفق به دیدن سریال نشود می تواند با سه هزار تومان از گوشه خیابان همان سریال صد قسمتی را با بهترین کیفیت بخرند .اینجاست که می گویند این سریال ها مبتذل شده اند، یعنی اینقدر گسترده شده اند که اگر دست دراز کنی آن را به دست می آوری.در صورتی که اوشین در آن سال ها فقط یک بار پخش شد و حتی تکرار نداشت، یعنی اگر شما همان شنبه شب «سال های دور از خانه» را دیده بودید که دیده بودید، اگر ندیده بودید باید کسی را پیدا می کردید تا برایتان تعریف کند در آن قسمت چه اتفاقی افتاده است.
یعنی ما در طنز نیز به ابتذال رسیده ایم؟
متاسفانه طنز نیز در حال مبتذل شدن است. شما در نظر بگیرید در دوره ای مثلا اگر حاضر جوابی های عباس فرات را برای مردم نقل می کردی، برای آن ها خیلی شیرینی و حلاوت داشت اما الان با انبوهی از حاضر جوابی هایی از این دست رو به رو می شوید . در مورد شعر طنز نیز همین موضوع صادق است؛ مثلا زمانی که ما طرح شب شعر طنز «در حلقه رندان» را به حوزه هنری دادیم ، خودمان هم نمی دانستیم چند شاعر طنزپرداز در ایران داریم و کسانی که به ذهن مان می رسید شاید به زحمت به چهار یا پنج نفر می رسیدند؛ تازه آنها هم کسانی بودند که شعر جدی نیز می گفتند. برخی از همین دوستان اندک نیز چون تا آن روز با رسانه ای کار نکرده بودند، آثارشان قابل خواندن در جمع نبود و تازه بعد از برگزاری این شب شعر تصمیم گرفتند حالا که رسانه ای دارند، شعری بگویند که قابل خواندن در جمع باشد اما الان رسانه آنچنان فراگیر شده که مردم به راحتی می توانند به آن دسترسی داشته باشند.برای همین می گویم طنز نیز در حال مبتذل شدن است.
با این حساب شما مخالف گسترش شب شعرهای طنز هستید؟
ببینید منظورم از ابتذال معنای بد آن نیست، بلکه ابتذال به معنای واقعی کلمه، یعنی زیادی در دسترس بودن ، مراد می کنم. شما در تعداد زیادی از فرهنگسراها شاهد برگزاری شب شعر طنز هستید و این یعنی شعر طنز بیش از حد فراگیر شده است.چیزی که تشنگی مخاطب را نه تنها فرو نشانده است بلکه دل مخاطب را نیز به هم زده است و او به این نتیجه رسیده که شاعر طنزپرداز چیز جدید دیگری برای ارائه ندارد و علاوه بر شعرها حتی مضامین هم تکراری شده است .
در نتیجه این فراگیر شدن یک مقدار به ماهیت طنز لطمه زده است، ولی نفس این که شب شعر طنز وجود داشته باشد، ضرورت دارد به شرطی که مخاطب از تولیدات طنزپردازان جلو نیفتد و طنزپردازان را به دام تولید انبوه نیندازد . این در نهایت نه به نفع مخاطبی است که به دنبال طنز خواندنی و ماندنی می گردد و نه به نفع طنزپردازانی که می خواهند کار ماندنی خلق کنند.

منتشر شده در شماره دوم کرگدن(ضمیمه سه شنبه های روزنامه اعتماد)
۵ اسفند ماه ۱۳۹۳





دیدگاه شما در مورد این مطلب :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>